Ga eens het gesprek aan over…. iemands culturele achtergrond
“Nou zal je denken, dat doe ik toch al?!”. Ikzelf ben ruimdenkend als hulpverlener, weet hoe een Moskee er van binnen uitziet en drink graag muntthee… Toch bleek uit dit interview dat ik niet de juiste vragen stelde. Een interview met niet alleen een vraagje over iemands achtergrond, maar over de invloed van cultuur op de hulpverlening, waar schieten ‘wij’ tekort. Een uur alleen maar over cultuur.
Ik ben in gesprek met S. Ik ken hem al 3 jaar en ik heb het gevoel dat we goed met elkaar kunnen opschieten. In de loop van de jaren is er meer vertrouwen gegroeid en heb ik S. zien ontwikkelen van een angstige jonge man naar een persoon met meer zelfvertrouwen en meer grip op zijn angsten en depressieve gevoelens.
- reageert meteen met: “Het liefst hebben wij een islamitische psycholoog, vooral als het te maken heeft met boze geesten. Slechte energie, dan is er ‘iets’.” Dit op mijn vraag of er een voorkeur is voor een hulpverlener van Marokkaanse komaf. “De Koran beluisteren thuis helpt daartegen, het zijn de woorden van God. De boze geesten zijn tegen God dus… als je wil genezen moet je naar de Koran luisteren. Ook voor trauma. Als je uit het niets ziek wordt, of een depressie krijgt, dan heeft het te maken met geesten. De oudere generatie wil dan graag een islamitische psycholoog.” In eerste instantie had S. ook een islamitische psycholoog op aanraden van zijn ouders. Helaas was er geen klik en werd hij zelfs gevraagd of hij zijn klachten verzon om een uitkering te krijgen. Hij voelde zich niet begrepen door deze man. “Een imam kan aan uitdrijving doen, van het boze oog.” S. heeft dit ook gedaan op aanraden van zijn ouders. Er was volgens hen iets anders aan de hand. “Het boze oog kan gegeven worden door iemand die bijvoorbeeld jaloers is of jou niet mag.” Dit is twee jaar geleden bij S. thuis gebeurd, ik wist dat hij met een imam gesproken had maar had geen idee dat dit een speciale imam uit Rotterdam was die speciaal naar S. zijn huis was gekomen om aan uitdrijving te doen door verzen te lezen uit de Koran. “Het hielp”, vertelde S. “omdat de imam er echt in geloofde. Er was iemand in Marokko die mij iets niets gunde.”
De imam had ook aangegeven dat hij naar de psycholoog moest blijven gaan. “Je hebt ook trauma van vroeger en hier heb je hulp bij nodig van een psycholoog”.
Tijdens de uitdrijving ervoer S. hartkloppingen maar hij voelde zich wel verlicht.
De oudere generatie twijfelt aan psychologen. Daarom had hij speciaal gekeken naar iemand met een islamitische achtergrond, maar dit viel echt tegen. S. wilde hard zijn, zich niet aanstellen. Toch is hij er steeds meer achter gekomen dat een zachtere aanpak en praten veel beter helpt.
“Marokkaanse hulpverlening zou wel fijn zijn voor jullie als hulpverleners, niet eens zo voor de cliënten zelf”, zegt S. “Hij of zij kan meer uitleg geven en ondersteuning bieden.”
Op mijn vraag waarom we niet zo veel Marokkaanse psychologen zien antwoordt S.: “Marokkaanse vrouwen kunnen niet zo goed over gevoelens praten. Het is zwaar omdat het over mensenlevens gaat, je kunt de verkeerde adviezen geven en dan kan het grote gevolgen hebben.” S. zegt dat hij denkt dat dit invloed heeft en hij dit gezien heeft bij een vriendin van hem die psychologie studeerde.
- kent een imam die wel eens wordt ingehuurd door zorgorganisaties. Soms helpt het, terwijl de eigen zorginstelling het opgegeven had met deze persoon. Samenwerken zou beter moeten tussen imams bijvoorbeeld en reguliere hulpverlening. Voor S. werkt dit.
Autisme bijvoorbeeld is een beperking, maar reciteren (voorlezen uit de Koran) helpt.
Hoe gaat het in Marokko met mensen met psychische klachten? “Je gaat eerst naar de imam, dan naar de psycholoog. Als de imam niet heeft geholpen dan vaak medicatie in hoge hoeveelheden zodat thuis wonen mogelijk blijft. Je wordt dan ‘opgegeven’, je bent dan gek. “
- vertelt: “Weet je nog dat ik lang niet naar de moskee durfde en jou vertelde dat dit was omdat het zo druk was en ik niet weg kon als ik dat wilde? Nou, ik durfde niet naar de moskee omdat ik bang was dat zou blijken dat ik gek zou zijn. Dat het naar boven zou komen door het ‘reciteren’.
Tips vanuit S. voor ons: “Meer naar vragen, meer begrip krijgen. Meer verdiepen.”
En zo is het, want er is nog veel te ontdekken.